0

Het Oorlogslied

Geplaatst door Johan Morris op 19 november 2026 in liedbladen, liederen, Soldaten, WOII | ∞

Nog maar eens een oorlogslied dat pleit voor vrede.
Een jongeman wil/moet ten strijde trekken in WOII. Dat vindt zijn moeder maar niks: zijn vader, haar man, deed hetzelfde in WOI en kwam niet levend terug. De zoon denkt dat de oorlog deze keer rap zal afgelopen zijn …

Hoe het met hem uiteindelijk afliep komen we niet te weten.

Een beetje raar, de componist van de “hemelse” wals-melodie is geboren in hetzelfde land als Adolf Hitler … maar was vooral actief in Frankrijk !

Het Oorlogslied

1093 [A] Jaak Van Gestel. [C] Henry Himmel (1900-1970)

Ieder land vindt dat een schand,
waarom moet men oorlog maken?
Geen man niet meer, ziet wat oneer,
weer brengt men smart en geween.

De moeder zei tot haar zoon:
« Gij verlaat onze woon
en God weet, zie ik u nooit meer weer, mijn zoon!»
Met zijn hart vol getraan
streelt hij haar grijze haar
terwijl zij ook in stilte wat weende.
« ’t Is uw plicht, uw dienst roept u ten strijde,
niemand meer kan die oorlog vermijden.
’t Is in ’t vroeg of in ’t laat,
God straft hem voor zijn kwaad,
hij, die man met zijn gruwelijke daad. »

Moeder die sprak: « Vader, mijn man,
riep men in veertien ten strijde
en in achttien, gij waart nog klein,
viel hij op ’t oorlogsterrein. »

« Moedertje lief, maak geen verdriet,
lang kan die strijd toch niet duren?
Hij die daar bracht ’t al in de war
zal zijn daad moeten bezuren! »

PDFlogo Partituur * Het Oorlogslied *
MP3logo
      1. instrumentaal

 Bronnen:
zangwijze: "Au bal de l'amour" (Tino Rossi)
Melodie uit de film "Lumières de Paris" (1938)
De componist is een Oostenrijker !
Liedblad Jaak Van Gestel, Mechelen uit de verzameling Geldhof, Tremelo (MUZ0634)

Tags:

0

Zit toch stil

Geplaatst door Johan Morris op 12 november 2026 in cahiers, liedbladen, liedboeken, liederen, Over Liefde & Verdriet, schrift van Florentine Sterckx | ∞

“zonder medeoogen”? Bedoeld wordt allicht “mededogen”
en dat hij zelf de melodieën “leende” vindt hij geen probleem…

Over marktzanger Albéric Christiaens weten we na veel speuren nog feitelijk niets… De gekozen melodie voor dit lied dateert van 1922, op het (enige) liedblad van hem in ons bezit staat nog een ander lied waarvan we de niet-vermelde melodie konden achterhalen: “Ik mag van mijn moeder niet” op de wijze van “C’est la faute à papa”, gezongen door Dréan, eveneens in 1922.

Julien De Vuyst citeert in “MARKTLIEDEREN over de loting, het soldatenleven en de onmenselijkheid van de eerste wereldoorlog” uit een ander liedblad van Albéric Christiaens “Klacht van eene Wees aan den Duitsche Keizer”, uitgebracht kort na WOI, op een niet vermelde zangwijze. Roger Hessel vond datzelfde lied terug op een liedblad van Alberic Cattebeke (1894-1975) die als zangwijze “Ne parle pas” vermeld. Dat is “Ne parle pas, Rose, je t’en supplie” uit “Les Dragons de Villard (1856)” wat niet betekent dat Christiaens dan al geboren was. Laat ons veronderstellen dat “Briek” actief was tijdens het interbellum.

Ook Herman van Gorp noteerde circa 1975 bij Anna Hannes-Van Heuckelom (°1915) dit lied, het werd door haar zus Maria opgeschreven in 1923. Een gezongen versie werd er niet geregistreerd.

En in Leefdaal kwam het in een schriftje terecht: dat van Florentine Sterckx, zonder verdere bronvermelding.

Zit toch stil

1092 [A] Albéric Christiaens [C] Charles Borel-Clerc (1879-1959)

Mijn lief dat is een meisje, een engeltje van pracht,
’t is zo een aardig sijsje, ’t is raar, als zij eens lacht.
Zij houdt zeer veel van dansen, maakt feest van haar toilet,
maar begin niet te zwanzen of g’hebt bonen gefret.
Dan roept zij maar subiet: “Hou op, dat wil ik niet.
Met al die zotte streken ben ik waarlijk niet gediend.”

Zit toch stil, zit toch stil,
Zit toch stil of ‘k zal er u ene geven.
‘k Heb uw zoen niet van doen,
‘k Smoel op al die zever,
Theophiel, zit toch stil.
G’hebt nog tijd, als ge vrijt
Van u later met mij t’ amuseren.
Ge moet zijn galant,
Gebruiken uw verstand,
En manieren leren.

Zij snoept zo gaarne bollen, alsook patekes fijn.
Dan hoor ik haar niet grollen, mijn liefste Madelène.
Ga ik met haar eens wand’len naar ’t bos of groene veld,
‘k moet haar zachtjes behand’len, zie,’k ben soms gans ontsteld.
Spreek ik van liefdevuur, zo eerlijk op dit uur,
dan zet zij mij een wezen als een tijgerin zo zuur.

‘k Weet niet meer wat beginnen om haar plezier te doen.
Zou ze mij wel beminnen, of is het voor mijn poen?
Maar ik  zal haar laten, die schone, fijn koket,
Ze kost mij teveel knopen, z’is altijd geblanket.
’t Is altijd van: “Zit stil, houdt toch op, Theophil.”
Ze mag mijn botten kussen, ‘k heb genoeg van die “zit stil”.

PDFlogo Partituur * Zit toch stil *
MP3logo
      1. instrumentaal

 Bronnen:
zangwijze: Monte là-dessus (et tu verras Montmartre)
in MUZ0903 « Volkslied in Kasterlee enz. » nr 6.9
liedblad Albéric Christiaens, Brussel - MUZ0734 pag 237 
in MUZ0350 cahier van Florentine Carels-Sterckx pag 88
"MARKTLIEDEREN over de loting, het soldatenleven en de onmenselijkheid van de eerste wereldoorlog", Julien De Vuyst,  Heemkundige kring De Hellebaard vzw Herzele (MUZ0799)
"Filosofen van de straat", Roger Hessel (MUZ0100)

Tags:

1

Op wacht aan den IJzer

Geplaatst door Johan Morris op 5 november 2026 in cahiers, liedboeken, liederen, Wereldoorlog | ∞

Uit een “naamloos liedschrift”, verzameling van Roger Hessel: een heldhaftig verhaal van een onkreukbare jonge soldaat tijdens Wereldoorlog I, op een melodie die iedereen kende.
Toen toch, nu zijn het alleen nog internationaal opererende sportlui die de melodie en flarden tekst kennen van de Brabançonne, alias het “Belgisch Volkslied”.

Op wacht aan den IJzer

1108 [A] onbekend [C] François Van Campenhout (1779-1848)

Op zek’ren dag, op wacht al aan de Yzer.
Een jong soldaat wandelde op en neer.
Kwam daar gegaan een troepje militairen
“waaronder was onze koning Albert.
Wie is er daar,” riep onze dappere jongen
“Wie is er daar, hier gaat men niet voorbij.
Doet gij het toch, vreest mijne bajonette.
Verwijdert u, hier gaat men niet voorbij.
Doet gij het toch, vreest mijne bajonette.
Verwijdert u, hier gaat men niet voorbij.

Oh neen, hier gaat men niet voorbij.
Oh neen, hier gaat men niet voorbij, niet voorbij!””

Koning Albert, al tastend in zijn zakken:
« Ziehier, » sprak hij « en laat mij nu maar door. »
« Duizend maal neen, » sprak onze dappere jongen.
« Houd maar uw geld nooit verraad ik mijn land.
In vredestijd was ik een werkmansjongen,
in Vlaanderen, daar staat mijn ouders huis.
Maar nu ben ik soldaat en ken mijn plichten
Verwijdert u, hier gaat men niet voorbij
Maar nu ben ik soldaat en ken mijn plichten
Verwijdert u, hier gaat men niet voorbij.

Oh neen, hier gaat men niet voorbij.
Oh neen, hier gaat men niet voorbij, niet voorbij!””

Koning Albert sprak tot zijn kameraden:
« Schiet hem terneer, het is een slecht soldaat.
Schiet hem terneer, voor zijne stoute woorden
Schiet hem terneer want hij doet slechten dienst. »
« Schiet mij maar dood, » riep onze wakkere jongen
« Schiet mij maar dood, hier komt gij niet voorbij.
Over mijn lijk zult gij eerst moeten terten
Verwijdert u, hier gaat men niet voorbij
Over mijn lijk zult gij eerst moeten terten
Verwijdert u, hier gaat men niet voorbij.

Oh neen, hier gaat men niet voorbij.
Oh neen, hier gaat men niet voorbij, niet voorbij!””

’s Anderendaags werd onze held geroepen
Voor ’t hoofdkwartier waar onze koning was.
« Ziehier » sprak hij, « de geldbeurs als beloning
En ’t erekruis om uw trouw en uw moed. »
« O» riep den held, « wat zal mijn moeder zeggen
als zij mij ziet met ’t erekruis versierd! »
Nooit zal een Vlaamse moeder moeten blozen
Vlaanderen lief, vier jaren trouwe wacht
Nooit zal een Vlaamse moeder moeten blozen
Vlaanderen lief, vier jaren trouwe wacht.

Voor Vlaand’ren vier jaar trouwe wacht.
Voor Vlaand’ren vier jaar trouwe wacht, trouwe wacht!”

PDFlogo Partituur * Op wacht aan den IJzer *
MP3logo
      1. instrumentaal

 Bronnen:
zangwijze "La Brabançonne"
“uit een naamloos liedschrift" 
in MUZ0532 Marktliederen over de "Grooten Oorlog", Roger Hessel pag. 178
Illustratie vervaardigd door ChatGPT

Tags:

Copyright © 1967-2026 Wreed en Plezant Alle rechten voorbehouden.