Zit toch stil
“zonder medeoogen”? Bedoeld wordt allicht “mededogen”
en dat hij zelf de melodieën “leende” vindt hij geen probleem…
Over marktzanger Albéric Christiaens weten we na veel speuren nog feitelijk niets… De gekozen melodie voor dit lied dateert van 1922, op het (enige) liedblad van hem in ons bezit staat nog een ander lied waarvan we de niet-vermelde melodie konden achterhalen: “Ik mag van mijn moeder niet” op de wijze van “C’est la faute à papa”, gezongen door Dréan, eveneens in 1922.
Julien De Vuyst citeert in “MARKTLIEDEREN over de loting, het soldatenleven en de onmenselijkheid van de eerste wereldoorlog” uit een ander liedblad van Albéric Christiaens “Klacht van eene Wees aan den Duitsche Keizer”, uitgebracht kort na WOI, op een niet vermelde zangwijze. Roger Hessel vond datzelfde lied terug op een liedblad van Alberic Cattebeke (1894-1975) die als zangwijze “Ne parle pas” vermeld. Dat is “Ne parle pas, Rose, je t’en supplie” uit “Les Dragons de Villard (1856)” wat niet betekent dat Christiaens dan al geboren was. Laat ons veronderstellen dat “Briek” actief was tijdens het interbellum.
Ook Herman van Gorp noteerde circa 1975 bij Anna Hannes-Van Heuckelom (°1915) dit lied, het werd door haar zus Maria opgeschreven in 1923. Een gezongen versie werd er niet geregistreerd.
En in Leefdaal kwam het in een schriftje terecht: dat van Florentine Sterckx, zonder verdere bronvermelding.
Zit toch stil
1092 [A] Albéric Christiaens [C] Charles Borel-Clerc (1879-1959)
Mijn lief dat is een meisje, een engeltje van pracht,
’t is zo een aardig sijsje, ’t is raar, als zij eens lacht.
Zij houdt zeer veel van dansen, maakt feest van haar toilet,
maar begin niet te zwanzen of g’hebt bonen gefret.
Dan roept zij maar subiet: “Hou op, dat wil ik niet.
Met al die zotte streken ben ik waarlijk niet gediend.”
Zit toch stil, zit toch stil,
Zit toch stil of ‘k zal er u ene geven.
‘k Heb uw zoen niet van doen,
‘k Smoel op al die zever,
Theophiel, zit toch stil.
G’hebt nog tijd, als ge vrijt
Van u later met mij t’ amuseren.
Ge moet zijn galant,
Gebruiken uw verstand,
En manieren leren.
Zij snoept zo gaarne bollen, alsook patekes fijn.
Dan hoor ik haar niet grollen, mijn liefste Madelène.
Ga ik met haar eens wand’len naar ’t bos of groene veld,
‘k moet haar zachtjes behand’len, zie,’k ben soms gans ontsteld.
Spreek ik van liefdevuur, zo eerlijk op dit uur,
dan zet zij mij een wezen als een tijgerin zo zuur.
‘k Weet niet meer wat beginnen om haar plezier te doen.
Zou ze mij wel beminnen, of is het voor mijn poen?
Maar ik zal haar laten, die schone, fijn koket,
Ze kost mij teveel knopen, z’is altijd geblanket.
’t Is altijd van: “Zit stil, houdt toch op, Theophil.”
Ze mag mijn botten kussen, ‘k heb genoeg van die “zit stil”.
 |
Partituur * Zit toch stil * |
 |
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: Monte là-dessus (et tu verras Montmartre) in MUZ0903 « Volkslied in Kasterlee enz. » nr 6.9 liedblad Albéric Christiaens, Brussel - MUZ0734 pag 237 in MUZ0350 cahier van Florentine Carels-Sterckx pag 88 "MARKTLIEDEREN over de loting, het soldatenleven en de onmenselijkheid van de eerste wereldoorlog", Julien De Vuyst, Heemkundige kring De Hellebaard vzw Herzele (MUZ0799) "Filosofen van de straat", Roger Hessel (MUZ0100)
Op wacht aan den IJzer
Uit een “naamloos liedschrift”, verzameling van Roger Hessel: een heldhaftig verhaal van een onkreukbare jonge soldaat tijdens Wereldoorlog I, op een melodie die iedereen kende.
Toen toch, nu zijn het alleen nog internationaal opererende sportlui die de melodie en flarden tekst kennen van de Brabançonne, alias het “Belgisch Volkslied”.
Op wacht aan den IJzer
1108 [A] onbekend [C] François Van Campenhout (1779-1848)
Op zek’ren dag, op wacht al aan de Yzer.
Een jong soldaat wandelde op en neer.
Kwam daar gegaan een troepje militairen
“waaronder was onze koning Albert.
Wie is er daar,” riep onze dappere jongen
“Wie is er daar, hier gaat men niet voorbij.
Doet gij het toch, vreest mijne bajonette.
Verwijdert u, hier gaat men niet voorbij.
Doet gij het toch, vreest mijne bajonette.
Verwijdert u, hier gaat men niet voorbij.
Oh neen, hier gaat men niet voorbij.
Oh neen, hier gaat men niet voorbij, niet voorbij!””
Koning Albert, al tastend in zijn zakken:
« Ziehier, » sprak hij « en laat mij nu maar door. »
« Duizend maal neen, » sprak onze dappere jongen.
« Houd maar uw geld nooit verraad ik mijn land.
In vredestijd was ik een werkmansjongen,
in Vlaanderen, daar staat mijn ouders huis.
Maar nu ben ik soldaat en ken mijn plichten
Verwijdert u, hier gaat men niet voorbij
Maar nu ben ik soldaat en ken mijn plichten
Verwijdert u, hier gaat men niet voorbij.
Oh neen, hier gaat men niet voorbij.
Oh neen, hier gaat men niet voorbij, niet voorbij!””
Koning Albert sprak tot zijn kameraden:
« Schiet hem terneer, het is een slecht soldaat.
Schiet hem terneer, voor zijne stoute woorden
Schiet hem terneer want hij doet slechten dienst. »
« Schiet mij maar dood, » riep onze wakkere jongen
« Schiet mij maar dood, hier komt gij niet voorbij.
Over mijn lijk zult gij eerst moeten terten
Verwijdert u, hier gaat men niet voorbij
Over mijn lijk zult gij eerst moeten terten
Verwijdert u, hier gaat men niet voorbij.
Oh neen, hier gaat men niet voorbij.
Oh neen, hier gaat men niet voorbij, niet voorbij!””
’s Anderendaags werd onze held geroepen
Voor ’t hoofdkwartier waar onze koning was.
« Ziehier » sprak hij, « de geldbeurs als beloning
En ’t erekruis om uw trouw en uw moed. »
« O» riep den held, « wat zal mijn moeder zeggen
als zij mij ziet met ’t erekruis versierd! »
Nooit zal een Vlaamse moeder moeten blozen
Vlaanderen lief, vier jaren trouwe wacht
Nooit zal een Vlaamse moeder moeten blozen
Vlaanderen lief, vier jaren trouwe wacht.
Voor Vlaand’ren vier jaar trouwe wacht.
Voor Vlaand’ren vier jaar trouwe wacht, trouwe wacht!”
|
Partituur * Op wacht aan den IJzer * |
|
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze "La Brabançonne" “uit een naamloos liedschrift" in MUZ0532 Marktliederen over de "Grooten Oorlog", Roger Hessel pag. 178 Illustratie vervaardigd door ChatGPT
De plakkers
Een winkelier heeft er zijn buik van vol dat zijn “kalanten” alles “op de plak” (op de poef, op krediet) willen kopen waarna hij al te vaak naar zijn geld kan fluiten. Dus neemt hij geen blad meer voor de mond en roept hij zijn collega’s op om hetzelfde te doen.
Louis Laermans uit Herent schreef de tekst neer in het tweede van drie liedjesschriften dat hij afsloot in 1927
Hij noteert “pantalon” achter de titel, waardoor we niet ver moeten zoeken om de melodie te achterhalen: “Elle a perdu son pantalon”, een favoriete melodie bij vele marktzangers.
In Kasterlee was het lied ook gekend en genoteerd door Herman van Gorp bij weduwe Roos Bisschops-Stessens (lied nr 11.89). Die had het in een schriftje overgeschreven circa 1926, dezelfde periode dus, nadat ze een liedblad ervan had gekocht op de markt in Kasterlee. Bij haar werd als zangwijze “Er hing een pekelharing aan” opgegeven, waardoor we nu weten dat dit ook verwijst naar een (ander) Vlaams lied, gezongen op de melodie van de verloren pantalon.
Dat liedblad vonden we terug. Zij kocht het van Honorine Van Hemelrijk uit Lokeren, echtgenote van accordeonist Aloïs Van de Velde, tevens auteur van de tekst over de “plakkers”. De “pekelharing” was een gedicht van “Rare Sus” en vinden we op hetzelfde liedblad terug.
De plakkers
1110 [A] Aloïs Van de Velde. [C] E. Paoli
Veel wijven hier in ’t land zijn zo goed gekalant
In ’t halen en plakken of kopen zonder geld.
Maar zijt gij winkelier, bakker of herbergier,
Gij moogt zo niet spreken, of ge krijgt zeker niets.
Dat vind ik niet serieus, daarbij nog dangereus.
’t Is altijd van geef maar, en schrijf maar op de boek.
Maar, ik geef goede raad, luistert eens hoe het gaat
Als zij nog willen kopen, vraagt dan seffens maar:
Hebt gij uw centen meegebracht ?
Ik geef u niets meer op de plak.
Zo laat ik me door u niet meer bedriegen,
Hebt ge geen centen, ge zult buiten vliegen,
Hebt gij geen geld in uwen zak,
Ik verkoop niets meer op de plak.
Want, morgen, vroeg of laat,
’t Is zeker en ’t is waar,
Gaat gij toch weeral plakken
in een and’re straat.
Katoke uit ons straat is proper en z’is braaf.
Ze koopt schone kleedjes, maar altijd op de poef.
Affronten kent ze niet, dan zegt zij maar subiet:
Durft gij me nog plagen, dan krijgt ge zeker niets.
Voor wie aanziet ge mij? ‘k Ben eerlijker als gij.
Ik vraag aan de mensen maar half zoveel als gij!
Maar laatst bij Jan van Greet vroeg zij weer naar een kleed.
Maar, Jan die zei subiet “Kato, luister eens hier:”
De zoon van boer Verlackt had alles vol geplakt.
Geen enkel kafeke, hij moest overal wat.
Menige herbergier die riep: “Gij kale pier,
Gij moet mij betalen, wanneer gij komt langs hier!”
’t Is overal gelijk, hetzij arm hetzij rijk,
Het plakken en poefen dat heeft altijd bestaan.
Maar al de winkeliers en ook de herbergiers,
Als er kalanten komen, moesten vragen eerst:
|
Partituur * De plakkers * |
|
1. instrumentaal
|
Bronnen: zangwijze: “Elle a perdu son pantalon” MUZ0903 Het Volkslied in Kasterlee en omgeving lied nr 11.89 ook te vinden in het liedjesschrift van Louis Laermans, Herent (MUZ0477) Liedblad nr 36 van Honorine Van Hemelrijk & Aloïs Van de Velde